Oferta edukacyjna

Ziarno - mąka -bochen. Jak dawniej chleb pieczono.

Lekcja realizowana w zabytkowych wnętrzach XIX wiecznej chałupy.

Cele ogólne:

1. Poznawcze:
   • Znajomość nazw zbóż, umiejętność ich rozpoznawania
   • Znajomość elementów diety Słowińców i ludności wsi pomorskiej na przełomie XIX i XX wieku
   • Ponanie kolejnych etapów powstawania chleba.
   • Poznanie elementów życia na dawnej wsi słowińskiej
   • Znajomość nazw i rozpoznawanie dawnych sprzętów wykorzystywanych przy kolejnych etapach wypieku chleba
2. Kształcące:
   • Doskonalenie umiejętności zaprezentowania zdobytej wiedzy na forum
   • Kształtowanie umiejętności syntetyzowania wiedzy pochodzącej z różnych źródeł
   • Doskonalenie umiejętności zastosowania wiedzy w praktyce: umiejętność wykonania czynności związanych z kolejnymi etapami wypieku chleba (mielenie ziarna na mąkę, przygotowanie zakwasu, wyrób ciasta chlebowego, formownie bochenków)
   • Ćwiczenie umiejętności pracy w grupie (podział obowiązków, współpraca, dążenie do wspólnego celu)
3. Wychowawcze:
   • Uwrażliwienie na tradycję ludową własnego regionu
   • Kształcenie postaw zrozumienia dla ogólnie pojętej różnorodności
   • Odwzorowanie obrazu przeszłości i wzbudzanie w ten sposób szacunek dla szarych ludzi dających utrwalone wzory życia codziennego.
   • ukazanie pomorskich korzeni, jak i historycznego minionego stanu takich zjawisk, które w dzisiejszych czasach odgrywają ważną rolę w kształceniu młodych pokoleń: rzetelna praca, solidna wytwórczość, umiejętne prowadzenie gospodarstwa domowego

Cele szczegółowe:

Uczestnik zajęć:

• Potrafi nazwać i odróżnić zboże i ziarno zbożowe potrzebne do wypieku słowińskiego chleba
• Potrafi wykonać i omówić poszczególne etapy wypieku chleba
• Potrafi wskazać przyczyny zmian zachodzących w tradycjach żywieniowych
• Umie scharaktryzować tradycyjne pożywienie codzienne i świąteczne na wsi pomorskiej
• Potrafi przygotować ciasto chlebowe wg tradycyjnej metody wykorzystaniem tradycyjnego sprzętu do tego ptrzeznaczonego

Metody pracy

1. Metody podające:
   • wyjaśnianie sposobu i celowości wykonywania danego zadania
   • Miniwykład na temat kim byli Słowińcy, terenu, który zamieszkiwali, ze szczególnym wskazaniem, jak warunki naturalne wpływały na życie, zajęcia i dietę ludności słowińskiej.
2. Metody poszukujące:
   • oglądanie ekspozycji muzealnej - odpowiedzi na postawione w trakcie pytania
   • rozmowa moderowana przez prowadzącego
3. Metody operatywne
   • wykonywanie chleba wg receptury ludności Słowińskiej
   • wykorzystanie tardycyjnego sprzętu w wykonywaniu kolejnych etapów przygotowania chleba słowińskiego

Środki dydaktyczne

• ekspozycja muzealna
• kopie sprzętu potrzebnego do przygotowania chleba (żarna, dzieża, przetak)
• produkty potrzebne do przygotowania chleba (ziarno zbożowe, mąka, mleko, ziemniaki)

Przebieg zajęć:

Zajęcia trwają 3 godziny. Maksymalna ilość osób: 25

Etap I - Od ziarenka do bochenka

Zajęcia odbywają się w mieszkaniu Zagrody Edukacyjnej Słowińskiego Centrum Kultury Regionalnej (1,5 godziny).

Przygotowanie do zajęć: uczniowie samodzielnie (w rozmowie z rodzicami i dziadkami, z wykorzystaniem róznych źródeł) zdobywają ogólna wiedzę o chlebie (co to jest chleb, jak się robi chleb, skąd bierzemy chleb, itp.)

1. Prowadzący zajęcia przedstawia celowość zajęć i pojęcia, które związane są z tematem i którymi będzie operować podczas zajęć. Zachęca uczestników do wypowiedzi na temat wiedzy o chlebie, którą zdobyły od dziadków i rodziców, zachęca do odpowiedzi na stawiane przez siebie pytania dotyczące sposobu wypiekania chleba dzisiaj (co uczniowie wiedzą na ten temat?), chodzi o nawiązanie do tematu, czyli metody wypiekania chleba dawniej, np. przez Słowińców. Z czego robi się chleb? To kluczowe pytanie, na które uczestnicy po odbytych zajęciach będą umiały udzielić dokładnej odpowiedzi.
   Uczniowie w odpowiednio moderowanej rozmowie wymieniają rodzaje zbóż uprawianych w Polsce. Po prezentacji tych zbóż umieją je odróżnić i wskazać na te, z których piecze się chleb (pszenica, żyto). Prowadzący zajęcia przekazuje uczestnikom wiedzę o sposobie wypiekania chleba przez Słowińców, wyjaśnia dlaczego niegdyś na tych terenach pieczono chleb z owsa i jęczmienia, a nawet z grochu. Wskazuje na charakterystyczne cechy chleba słowińskiego.
2. Uczniowie dzieleni są na małe grupy, z których każda przygotowuje pewien etap w wypieku chleba (przygotowanie zakwasu, mielenie ziarna na mąkę, mielenie ziemniaków).
   Po wykonaniu zadania przedstawiciele grup opowiadają wszystkim uczestnikom, na czym polegała ich praca i czemu służyła, poczym wszyscy wspólnie przygotowują rozczyn (kolejny etap w produkcji chleba słowińskiego), który należy odstawić do dnia następnego. Tymczasem do rozczynu przygotowanego dzień wcześniej przez pracownicę muzeum dodają resztę potrzebnych produktów i wyrabiają ciasto chlebowe. Odstawiają do wyrośnięcia.

Etap II - Przy chlebowym piecu

Zajęcia odbywają się przy piecu chlebowym na terenie Muzeum Wsi Słowińskiej, jest to kolejny etap w wypieku chleba. (0,5 godziny)

W związku z tym, że ciasto chlebowe rośnie 3- 4godziny, pracownica muzeum przygotuje takie samo ciasto jeszcze przed zajęciami, tak by uczniowie zaraz po zarobieniu ciasta chlebowego mogli zanieść to wyrośnięte do pieca, w celu upieczenia chleba.

1. Uczestnicy przyglądają się wszystkim czynnościom przygotowujacym piec do pieczenia (wygarnianie żaru, mycie pieca, posypywanie mąką w celu sporawdzenia temperatury). Wszystko odbywa się zkomentarzem prowadzacego zajęcia.
2. Każdy uczestnik kolejno nabiera z dzieży niedużą ilość ciasta i formuje na łopacie bochenek chleba, który wędruje potem do pieca. Po wykorzystaniu całego ciasta piec zostaje zamknięty, a uczestnicy zajęć idą umyć pustą dzieżę. Dowiadują się przy tym, że resztki ciasta, które zostało na dnie i ściankach dzieży odstawia się w garze na zakwas do następnego wypieku.
3. Po pół godzinie wracają do pieca. Zarumienione bochenki kolejno wyjmowane sa z pieca i przemywane zimna wodą, poczym z powrotem wędruja do pieca.

Etap III - żarna, przetak, opałka

Zajęcia odbywają się w Muzeum Wsi Słowińskiej, trwają ok. 45 min.

Celem zajęć jest zapoznanie uczestników z tradycyjnym urządzeniem kuchni słowińskiej i pomorskiej, ze sprzętem potrzebnym w gospodarstwie domowym. Zapoznanie się z nazwami tego sprzętu ma przybliżyć uczniom tradycyjną wieś.

1. Zwiedzanie ekspozycji muzealnej "Wokół kuchennego pieca"
   zwrócenie uwagi na sprzęt codzienny potrzebny do przygotowywania, przechowywania i podawania pożywienia na początku XX wieku Szczególne zwrócenie uwagi na sprzęt wykorzystywany w tradycyjnej metodzie produkcji chleba (żarna, miarki do mąki, przetaki, opałki-koszyki do garowania ciasta chlebowego, itp.). Dawne sposoby przechowywania chleba - urządzenie komórki przykuchennej.
2. Zwiedzanie innych chałup: zwrócenie uwagi na urządzenie kuchni w chałupie słowińskiej na przełomie XIX i XX wieku, w latach międzywojennych i po drugiej wojnie swiatowej. Nazywanie i wykorzystanie sprzętów.

Etap IV - Ile pracy włożyc trzeba, żeby zjeść kromeczkę chleba.

Zajęcia odbywają się przy piecy chlebowym.

1. Uczestnicy zajęć są świadkami wyjęcia z pieca świeżo upieczonego chleba.
   Przy piecu stoi już nakryty obrusem stół. Wyjmowany z pieca chleb wędruje na przygotowaną deskę. Po chwilowym przestudzeniu chleb jest krojony na kromki. Prowadzący zajęcia, moderuje rozmowę z uczniami tak, by sami odpowiedzieli na pytanie: Ile pracy włożyć trzeba, żeby upiec bochen chleba? Tym samym uczniowie wyjaśniają znaczenie powiedzenia: ciężki kawałek chleba.
2. Pajdy pokrojonego chleba dzielone są wśród uczestników, a prowadzący zajęcia czyta i wyjaśnia przysłowia związane z chlebem.
   Ten etap zakończyć też można ogniskiem, przy którym uczniowie upieką przywiezione w plecaku kiełbaski i zjedza swieżo upieczony chleb.

« powrót do poprzedniej strony