Oferta edukacyjna

Scenariusz lekcji

Wokół kuchennego pieca, czyli co jedli Słowińcy. Elementy jadła na wsi słowińskiej i pomorskiej z przełomu XIX i XX wieku.

Lekcja realizowana w zabytkowych wnętrzach XIX wiecznej chałupy.

Cele ogólne:

1. Poznawcze:
   • Znajomość kilku tradycyjnych potraw chłopskich codziennych i świątecznych
   • Znajomość elementów diety Słowińców i ludności wsi pomorskiej na przełomie XIX i XX wieku
   • Znajomość przyczyn zmian w tradycjach żywieniowych i umiejętność ich scharakteryzowania
   • Poznanie regionów Polski (lub w przypadku klas starszych odświeżenie wiadomości na ten temat) i zaznajomienie z charakterystycznymi dla nich potrawami.
2. Kształcące:
   • Doskonalenie umiejętności zaprezentowania zdobytej wiedzy na forum
   • Kształtowanie umiejętności syntetyzowania danych pochodzących z różnych źródeł
   • Doskonalenie umiejętności zastosowania wiedzy w praktyce: umiejętność przygotowania kilku tradycyjnych potraw słowińskich czy pomorskich
   • Ćwiczenie umiejętności pracy w grupie (podział obowiązków, współpraca, dążenie do wspólnego celu)
3. Wychowawcze:
   • Uwrażliwienie na tradycję ludową własnego regionu
   • Kształcenie postaw zrozumienia dla ogólnie pojętej różnorodności
   • Wzbudzenie szacunku dla tradycji regionu

Cele szczegółowe:

Uczestnik zajęć:

• Potrafi scharakteryzować tradycyjne pożywienie polskie
• Potrafi scharakteryzować cechy diety Słowińców i ludności wsi pomorskich
• Potrafi wskazać przyczyny zmian zachodzących w tradycjach żywieniowych
• Umie scharaktryzować tradycyjne pożywienie codzienne i świąteczne na wsi pomorskiej
• Potrafi przygotować elementy tradycyjnego pożywienia Słowińców z wykorzystaniem tradycyjnego sprzętu do tego ptrzeznaczonego
• Potrafi wskazać na mapie regiony Polski i przyporządkowąć charaktrystyczne dla nich nazwy potraw

Metody pracy

1. Metody podające:
   • wyjaśnianie sposobu i celowości wykonywania danego zadania
   • moderowanie dyskusji
2. Metody poszukujące:
   • oglądanie ekspozycji muzealnej - odpowiedzi na postawione w trakcie pytania
   • praca z tekstem - analiza , podsumowywanie i przedstawianie treści, syntetyzowanie informacji
   • dyskusja - rozmowa moderowana przez prowadzącego
3. Metody operatywne
   • wyszukiwanie informacji przy wykorzystaniu różnych źródeł
   • wykonywanie potraw charakterystycznych dla diety ludności Słowińskiej i kaszubskiej
   • wykorzystanie tardycyjnego sprzętu w wykonywaniu potraw będących elementem diety ludności słowińskiej i kaszubskiej

Środki dydaktyczne

• mapa Pomorza
• słowniki języka polskiego, książki na temat i kucharskie
• Internet
• mapa Polski
• samoprzylepne kolorowe karteczki
• ekspozycja muzealna
• kopie sprzętu potrzebnego do przygotowania posiłków (dzieża, maselnica, młynek do palenia kawy, wafelnica, garnki)
• produkty potrzebne do przygotowania potraw
• slajdy
• fragmenty powieści (Chłopi, Noce i dnie, Nad Niemnem), teksty i artykuły naukowe - gdy w zajęciach weźmie udział młodzież gimnazjalna wówczas porównać można kuchnięchłopską i dworską, omówić przyczyny zróznicowania potraw obu kuchni, różnice w sposobiue podawania tych potraw w obu kuchniach.

Przebieg zajęć:

Zajęcia trwają 5 godzin. Maksymalna ilość osób: 25

Etap I - Kuchnia regionalna

Zajęcia trwają 1,5 godz.

Na tym etapie uczniowie samodzielnie (w rozmowie z rodzicami i dziadkami, z wykorzystaniem różnych źródeł) zdobywają ogólną wiedzę na temat kuchni regionalnej, potraw charakterystycznych dla różnych regionów Polski. Na zajęcia do Muzeum przyjeżdżają z widzą na temat potraw charakterystycznych dla regionów, z których pochodzą ich dziadkowie (rodzice?)

Zajęcia odbywają się w sali dydaktycznej Słowińskiego Centrum Kultury Regionalnej. Mają na celu zwrócenie uwagi na zróżnicowanie regionalne potraw, wskazanie przyczyn tych różnic, zapoznanie z potrawami charakterystycznymi dla konkretnych regionów, w tym dla regionu słowińskiego i Kaszub

1. Uczniowie dzieleni są na małe, cztero-, pięcioosobowe grupy, z których każda ma za zadanie wybrać sobie jakiś region Polski i, korzystając z dostępnych źródeł (książki, Internet, wiedza zdobyta w rozmowach z domownikami), wyszukać kilka charakterystycznych dla wybranego obszaru potraw. Ważne by jedna z grup zajęła się reginem słowińskim i Kaszubami
2. Uczestnicy przedstawiają na forum efekty swoich poszukiwań. Charakteryzują te potrawy a ich nazwy wypisują na kolorowych samoprzylepnych karteczkach i przyklejają je w odpowiednim miejscu na mapie.
3. Prowadzący zajęcia inicjuje dyskusję na temat przyczyn zróżnicowania regionalnego potraw, jeśli trzeba sugeruje możliwe przyczyny za pomocą przykładów
4. Zwrócenie uwagi uczestników zajęć na codzienne i świąteczne pożywienie ludności wiejskiej.
5. Codzienna dieta Słowińców i Kaszubów: uczniowie podzieleni już na grupy otrzymują materiały (mapki, fragmenty tekstów) na temat regionu słowińskiegi, warunków przyrodniczych, upraw, zajęć ludności słowińskiej, codziennego pożywienia Słowińców (Kaszubów) i jego cech.
6. Przedstwiciele grup referują zadany temat na forum, a uczniowie robią notatki. Na podstawie zdobytych informacji uczniowie uzupełniają tabelę podzieloną na trzy części zatytułowane "warunki geograficzne, przyrodnicze, naturalne", "uprawy i zajęcia", "codzienne pożywienie", która prowadzący zajęcia rysuje na tablicy.
7. Na podstawie tabeli uczestnicy wyciągają wnioski: jaki wpływ miały warunki naturalne na zajęcia i uprawy ludności Słowińskiej a tym samym na codzienną dietę tej ludności. Prowadzący zajęcia pełni tu rolę moderatora w dyskusji.
8. Zwrócenie uwagi uczniów na pojęcia: tradycja ludowa, tradycjne potrawy, potrawy regionalne. Co uczniowie rozumieją przez różnorodność: nakierowanie na konkluzję świadczącą o bogactwie w różnorodności, kształcenie postawy szacunku dla tradycji regionu.

Etap II - Wokół kuchennego pieca

Zajęcia odbywaja się w chałupach muzealnych (0,5 godziny).

Celem zajęć jest zapoznanie uczestników z tradycyjnym urządzeniem kuchni słowińskiej i pomorskiej, ze sprzętem potrzebnym w gospodarstwie domowym. Zapoznanie się z nazwami tego sprzętu ma przybliżyć uczniom tradycyjną wieś.

1. Zwiedzanie ekspozycji muzealnej:
   Zwrócenie uwagi na urządzenie kuchni w chałupie słowińskiej i nazwanie sprzętów. Zwidzanie wystawy zatytułowanej "Wokół kuchennego pieca. Kuchnia pomorska na przełomie XIX i XX wieku": zwrócenie uwagi na sprzęt codzienny potrzebny do przygotowywania, przechowywania i podawania pożywienia. Omówienie czynności i nazywanie sprzętów związanych z przerobem mleka na nabiał. Omówienie tradycyjnej metody produkcji chleba. Zwrócenie na sprzęt do palenia i mielenia kawy i smażenia wafli.

Etap III - Chleb, masło, brukwiówka, wafle i kawa zbożowa czyli wspólne gotowanie.

Zajęcia odbywaja się w zagrodzie edukacyjnej i chałupie Alberta Klücka. Zajęcia trwają 3 godz. (wraz z konsumpcją)

Celem tego etapu zajęć jest praktyczne wykorzystanie wiedzy zdobytej na temat sposobu przygotowania niektórych potraw jedzonych przez Słowińców. Celem zajęć jest upieczenie chleba tradycyjną metodą, palenie, mielenie i parzenie kawy zbożowej, przygotowanie i usmażenie wafli drożdżowych, zrobienie masła w kierzance, ugotowanie zupy brukwiowej.

1. Uczestnicy zostają podzieleni na 5 grup. Z przygotowanych zestawów produktów każda grupa ma przygotować jedno danie. Przy każdym zestawie produktów znajduje się odpowiedni sprzęt, naczynia, przedmioty potrzebne do przygotowania dania.
2. Każda grupa nazywa znajdujący się przy niej sprzęt i poszczególne produkty (surowiec) i na podstawie tego zgaduje, jakie danie ma przygotować.
3. Grupy zajmują się przygotowaniem potraw. W związku z tym, że ciasto chlebowe musi długo rosnąć, to zadaniem grupy robiącej chleb będzie zaniesienie gotowego ciasta do pieca, uformowanie bochnów, włożenie ich do pieca itd. Grupy mające mniej czasochłonne zajęcie pomagają innym.
4. Podanie i wspólne spożywanie przygotowanych potraw. Ocenianie smaku.

« powrót do poprzedniej strony